Η μαζική εφάπαξ λήψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει ναυτία και έμετο και σε σοβαρές
περιπτώσεις καρδιακή ανεπάρκεια και θάνατο. Η από του στόματος θανατηφόρος δόση του
στοιχειακού σιδήρου υπολογίζεται στα 180-300 mg/kg βάρους σώματος. Όμως μία δόση
στοιχειακού σιδήρου μέχρι 30 mg/kg μπορεί να είναι τοξική για ορισμένα άτομα και η λήψη
δόσεων μέχρι 60 mg/kg έχει οδηγήσει σε θανάτους.
Η τοξικότητα που εμφανίζεται με την εφάπαξ υπερβολική λήψη σιδήρου προκύπτει από το
συνδυασμό διάβρωσης στον γαστρεντερικό βλεννογόνο και μεταβολικών και αιμοδυναμικών
επιδράσεων από τις υπερβολικές ποσότητες σιδήρου στον οργανισμό.
Τα συμπτώματα της οξείας δηλητηρίασης από σίδηρο μπορεί να εμφανισθούν μέσα σε 10-60
λεπτά ή με καθυστέρηση μερικών ωρών. Οι αρχικές κλινικές εκδηλώσεις μπορεί να
περιλαμβάνουν οξύ ερεθισμό του γαστρεντερικού βλεννογόνου με επιγαστραλγία, ναυτία,
έμετο, διάρροια, πράσινες ή σκούρες κενώσεις, μέλαινα και αιματέμεση, σε συνδυασμό ή όχι
με νωθρότητα, ωχρότητα, κυάνωση, ατονία, σπασμούς, σοκ και κώμα. Λόγω πιθανότητας
εκδήλωσης τοξικότητας η υπερδοσολογία απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.
Η δηλητηρίαση από σίδηρο πρέπει να αντιμετωπισθεί με την απομάκρυνσή του από το
στομάχι με προκλητό έμετο (με χορήγηση ιπεκακουάνας) ή κατά προτίμηση με πλύση
στομάχου, με καθετήρα μεγάλης διαμέτρου. Εάν ο ασθενής έχει κάνει πολλούς εμέτους,
ειδικά εάν ο έμετος περιέχει αίμα, πρέπει να αποφεύγεται η χορήγηση ιπεκακουάνας. Ο
έμετος πρέπει να εξετάζεται για αναγνώριση των δισκίων Gradumet. Εάν δεν έχει αποβληθεί
επαρκής ποσότητα δισκίων, τότε θα πρέπει ενδεχομένως να εφαρμοσθεί ολική πλύση του
εντέρου με διάλυμα χλωριούχου νατρίου 0,9% μαζί με αλατούχο καθαρτικό. Εάν τα άλλα
μέσα απομάκρυνσης έχουν αποτύχει τότε μπορεί να ενδείκνυται η χειρουργική αφαίρεση των
ακτινοσκιερών δισκίων.
Η καλύτερη μέθοδος για την εκτίμηση της σοβαρότητας της δηλητηρίασης από σίδηρο είναι
η μέτρηση του σιδήρου ορού και της Ολικής Δεσμευτικής Ικανότητας του Σιδήρου (TIBC).
Εάν οι ορολογικές συγκεντρώσεις του σιδήρου είναι μεγαλύτερες από το TIBC, τότε υπάρχει
πιθανότητα εκδήλωσης συστηματικής τοξικότητας. Ο σίδηρος του ορού και τα επίπεδα της
TIBC μπορεί να χρησιμοποιηθούν σαν οδηγοί για τη χορήγηση deferoxamine, χηλική ουσία
που δεσμεύει το στοιχειακό σίδηρο.
Η θεραπεία με deferoxamine θα πρέπει να εφαρμόζεται στις παρακάτω συνθήκες:
1. Πιθανή λήψη θανατηφόρου δόσης (180-300 mg/kg ή περισσότερο) στοιχειακού σιδήρου
2. Συγκέντρωση του σιδήρου ορού μεγαλύτερη από 400-500 μg/dL
3. συγκέντρωση του σιδήρου ορού που υπερβαίνει την TIBC και/ή
4. Ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα δηλητηρίασης από σίδηρο, όπως κώμα, σοκ ή σπασμοί.
Η αιμοκάθαρση δεν συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της δηλητηρίασης από σίδηρο.
Η υποστηρικτική θεραπεία περιλαμβάνει αναρρόφηση και διατήρηση διαβατότητας της
αναπνευστικής οδού. Η διόρθωση της οξέωσης και η αντιμετώπιση του σοκ και της
αφυδάτωσης με χορήγηση ενδοφλεβίων υγρών ή αίματος, η χορήγηση οξυγόνου και
συμπαθητικομιμητικών, θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά περίπτωση.
Τηλ. Κέντρου Δηλητηριάσεων:
7793777, Αθήνα
5. ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ
5.1 Φαρμακοδυναμικές ιδιότητες
Ο σίδηρος, ένα σημαντικό μεταλλικό στοιχείο είναι συστατικό της αιμοσφαιρίνης, της
μυοσφαιρίνης και ενός αριθμού ενζύμων. Η συνολική περιεκτικότητα του οργανισμού σε
σίδηρο είναι περίπου 50 mg/kg για τον άνδρα και 35 mg/kg για τη γυναίκα.